Ženski arhetipovi: od grčkih boginja, do Instagram testova
Na internetu danas nailazimo na različita tumačenja ženskih arhetipova. Neka izdvajaju sedam, a druga dvanaest tipova. Iako se često pozivaju na ideje Karla Gustava Junga, nazivi arhetipova nisu uvek isti. Zato smo poželele da istražimo odakle potiču ovi sistemi i na koji su se način vremenom razvijali.
Mnogo pre nastanka moderne psihologije, u mitovima i pričama različitih kultura pojavljivale su se figure devojke, majke, ratnice, mudre žene, kraljice, ljubavnice i proročice. Menjala su se njihova imena i priče, ali su teme ljubavi, moći, sazrevanja i pripadanja opstajale.
Jung je takve ponavljajuće motive u mitovima, snovima i simbolima tumačio kroz pojam arhetipa. U njegovoj teoriji, arhetip nije konkretan lik ili slika, već dublji obrazac koji može dobiti različite oblike. Njegove ideje su kasnije postale polazna tačka iz koje su drugi autori razvijali sopstvena tumačenja.
Od grčkih boginja do sedam ženskih arhetipova
Jedan od važnih koraka u razvoju ovih ideja napravila je psihijatrica i jungovska analitičarka Džin Šinoda Bolen (Jean Shinoda Bolen). U knjizi Boginje u svakoj ženi (Goddesses in Everywoman) iz 1984. godine kroz sedam grčkih boginja opisala je različite unutrašnje obrasce koji mogu biti prisutni u životu jedne žene.
U savremenim tumačenjima su slični obrasci dobili nazive koji neposrednije opisuju njihove osobine i unutrašnje potrebe. Tako danas u modelu sedam ženskih arhetipova srećemo Kraljicu, Mudricu, Ljubavnicu, Lovkinju, Majku, Devojku i Mističarku.
Model dvanaest arhetipova
Drugi pravac razvila je Kerol S. Pirson (Carol S. Pearson), koja je u knjizi Awakening the Heroes Within (knjiga nije dostupna na srpskom, u prevodu Buđenje heroja u nama) iz 1991. godine predstavila model od dvanaest arhetipova. Za razliku od prethodnog pristupa, ovaj model nije bio usmeren isključivo na žensko iskustvo, već je zamišljen kao mapa univerzalnih ljudskih obrazaca.
Pirson je dvanaest arhetipova rasporedila kroz tri etape herojskog putovanja: Nevini (The Innocent), Siroče (The Orphan), Ratnik (The Warrior) i Negovatelj (The Caregiver) pripadaju pripremi za putovanje. Tragalac (The Seeker), Rušitelj (The Destroyer), Ljubavnik (The Lover) i Stvaralac (The Creator) prate samo putovanje, dok Vladar (The Ruler), Čarobnjak (The Magician), Mudrac (The Sage) i Luda (The Fool) pripadaju povratku.
„Herojsko putovanje je obrazac priče o ličnoj promeni: junak napušta poznato i sigurno, suočava se sa iskušenjima, kroz njih se menja, a zatim se vraća sa novim znanjem ili sposobnošću koju može primeniti u životu.“
Kasnije je ovaj model pronašao primenu u ličnom razvoju, pripovedanju i marketingu, a nazivi pojedinih arhetipova menjali su se i prilagođavali oblastima u kojima su korišćeni.
Siroče se pojavljuje kao Običan čovek, Ratnik kao Junak, Tragalac kao Istraživač, Rušitelj kao Odmetnik, a Luda kao Šaljivdžija.
U knjizi The Hero and the Outlaw (Heroj i odmetnik) Kerol S. Pirson je zajedno sa Margaret Mark ovaj model primenila na identitet brendova. U toj verziji Tragalac se pojavljuje kao Istraživač, a Rušitelj kao Odmetnik.
Različiti savremeni modeli se zato ne oslanjaju nužno na isti izvor. Pojedini polaze od mitologije, drugi od modela Kerol Pirson, dok neki povezuju elemente više pristupa. Zato danas nailazimo na različit broj i nazive arhetipova.
Zašto Modna kapsula razmatra sedam arhetipova?
Za ovu seriju tekstova izabrale smo model od sedam arhetipova zato što je neposredno povezan sa ženskim iskustvom, a njegovi arhetipovi mogu se prirodno povezati i sa ličnim stilom.
Sedam arhetipova pruža dovoljno različitih pravaca, a istovremeno nam ostavlja prostor da svaki od njih istražimo dublje kroz karakter, životne potrebe i garderobu.
Više nam govori o osećaju koji želimo da izrazimo odećom, odnosno o tome da li su nam važniji prisustvo, sloboda, nežnost, sigurnost, senzualnost, jednostavnost ili individualnost.
Na ovaj način ne želimo da pronalazimo novu „etiketu“, već bogatiji jezik za ono što već jesmo i ono što želimo da postanemo
Izvori i literatura
- Karl Gustav Jung, Arhetipovi i kolektivno nesvesno
- Jean Shinoda Bolen, Boginje u svakoj ženi: nova psihologija žene
- Carol S. Pearson, Awakening the Heroes Within: Twelve Archetypes to Help Us Find Ourselves and Transform Our World
- Margaret Mark i Carol S. Pearson, The Hero and the Outlaw: Building Extraordinary Brands Through the Power of Archetypes
- Ayesha K. Faines, An Explanation of the 7 Basic Feminine Archetypes
